Осыдан бірнеше жыл бұрын Теңіз кен орнына қажетті жабдықтардың едәуір бөлігі шетелден жеткізілетін. Ал бүгінде Қазақстанда импорттық өнімдердің орнына отандық өнімдер ғана шығарылады. Атап айтқанда: бекітпе арматура, бақылау-өлшеу аспаптары, сүзгілеу жүйелері, кабель өнімдері, фланецтер, бекіткіш бөлшектер, сорғылар, жылу алмастырғыш жабдықтар, қысыммен жұмыс істейтін ыдыстар және басқа да өнеркәсіптік өнімдер өндіріледі.

«Теңізшевройл» ЖШС үшін отандық өндірушілерді қолдау – басым бағыттардың бірі. 2025 жылы компания 2029 жылға дейінгі кезеңге арналған қазақстандық қамтуды дамыту жөніндегі бес жылдық стратегиясын таныстырды. Оның мақсаты – импортқа тәуелділік сақталып отырған бағыттарда ел ішіндегі өндірісті кеңейту, сонымен қатар өнім сапасын жақсартып, қазақстандық кәсіпорындардың бәсекеге қабілеттілігін арттыру.

Әлемдегі технологиялық тұрғыдан ең күрделі мұнай-газ жобаларының біріне өнім жеткізу мүмкіндігіне ие болу үшін кәсіпорын техникалық біліктілігін растауы, халықаралық талаптарға сай келетінін дәлелдеуі, сапаны бақылау жүйесін енгізуі және өндірістік үдерістерінің тұрақтылығын көрсетуі тиіс. 2024 жылдан бері 25-тен астам қазақстандық өндіруші техникалық біліктілікті растау рәсімінен өтіп, ТШО-ның техникалық талаптарына сай келетін компаниялардың ресми тізімі – Approved Manufacturers List тізбесіне енгізілді.

Сонымен қатар елдің өнеркәсіп картасы да өзгеріп келеді. Соңғы жылдары ТШО-ның стратегиялық серіктестері – Baker Hughes, Honeywell, Emerson, WIKA, Cameron, Erreesse Valves, ATV Kazakhstan, Studboltmanufacturing, Schlumberger Central Asia LLP, PetrolValves Kazakhstan, Sigma Solutions және басқа да әлемдік өндірушілер Қазақстанда мұнай-газ саласында тұрақты сұранысқа ие жабдықтарды шығаратын өндірістік және құрастыру алаңдарын ашты.

2025 жылдың қорытындысы бойынша ТШО сатып алуларындағы қазақстандық қамту үлесі 71%-ға жетті, ал отандық тауарлардың үлесі 15%-ға дейін өсті. 1993 жылдан бері компания қазақстандық жеткізушілерден жалпы құны 53 млрд доллар болатын тауарлар, жұмыстар мен қызметтер сатып алды. Тек 2025 жылдың өзінде мұндай сатып алулардың көлемі шамамен 1,8 млрд долларды құрады.

Бұл көрсеткіштердің әрқайсысының артында жаңа өнім шығаруды игеріп, ең жоғары халықаралық талаптарға сай болу деңгейіне жеткен нақты кәсіпорын тұр. Солардың бірі – мұнай-газ саласына арналған бекіткіш бұйымдар мен фланецтер өндірісінде өз орнын тапқан қазақстандық Studbolt Manufacturing компаниясы.

2016 жылы негізі қаланған компания бүгінде мұнай-газ, энергетика және өнеркәсіп салалары үшін америкалық ASME стандартына сәйкес бекіткіш бұйымдар мен фланецтер шығаратын Қазақстандағы жалғыз кәсіпорын.

Studbolt Manufacturing компаниясының өндірістік алаңы 1,3 гектарды алып жатыр. Өндірістің толық циклі мен сапаны бақылау жұмыстарын 25 маман қамтамасыз етеді.

Алайда әлемдегі технологиялық тұрғыдан ең күрделі мұнай-газ жобаларының біріне өнім жеткізу үшін мұның өзі жеткіліксіз. Бекіткіш бұйымнан бастап фланецке дейінгі әрбір бөлшек аса жоғары жүктемеге, қысымға және агрессивті орта әсеріне төтеп беруі тиіс. Сондықтан ТШО-ға өнім жеткізу құқығына ие болу келісімшартқа қол қоюдан емес, кәсіпорынның әлемдік деңгейдегі өнімді тұрақты түрде шығара алатынын дәлелдеуден басталады.

Кәсіпорында сапаны бақылаудың көпсатылы жүйесі енгізілген. Шикізат өндіріске жіберілмес бұрын тексеріледі, технологиялық талаптардың сақталуы қадағаланады, бұйымдар термиялық өңдеуден және механикалық сынақтан өтеді. Сондай-ақ өнімнің әр партиясының өндіріс барысын толық қадағалауға болады. Барлық кезең құжат жүзінде тіркеледі, ал сапа менеджменті жүйесі халықаралық талаптарға сай тұрақты түрде жетілдіріліп отырады.

ТШО-ның біліктілік аудитінде осы үдерістердің бәрі жан-жақты тексерілді. Компания мамандары кәсіпорынның инженерлік әлеуетін, металлургиялық үдерістер мен термиялық өңдеудің қалай ұйымдастырылғанын, тәуелсіз сынақтардың нәтижелерін, сапаны басқару жүйесін және өндірістік қауіпсіздік мәдениетін бағалады. Сондай-ақ кәсіпорынның өндірістік қуаты ғана емес, өнімнің әр партиясының сапасын бір деңгейде сақтай алу мүмкіндігі де назарға алынды.

Жүргізілген жұмыс өз нәтижесін берді. 2025 жылғы мамырда Studbolt Manufacturing ТШО мақұлдаған өндірушілер тізіміне енгізілді, ал 2026 жылғы маусымда фланец өндіру бойынша біліктілік аудитінен сәтті өтті.

Тағы бір табысты жобаның нәтижесін қазірдің өзінде көріп отырмыз. Studbolt Manufacturing мұнай-газ саласына арналған бекіткіш бұйымдар мен фланецтер өндірісін Қазақстанда жолға қойды. Ал Кешенді технологиялық желілердің (КТЖ) тарату құрылғыларын жаңғырту жобасы отандық кәсіпорындардың инженерлік жобалаудан бастап жабдықты өндіру, сынақтан өткізу және пайдалануға беруге дейінгі жұмыстардың бәрін атқара алатынын көрсетеді. Дәл осы жобаның іске асуы нәтижесінде 2025 жылдың қорытындысы бойынша ТШО сатып алған тауарлардағы қазақстандық қамту үлесі 15%-ға дейін өсті.

Жобаны қазақстандық PSI Group холдингіне кіретін екі компания – PSI Energy & Control және Қарасай машина жасау зауыты (QMOZ) жүзеге асырды. Толықтай қазақстандық бұл компаниялар инженерлік жобалау мен материалдық-техникалық жабдықтаудан бастап құрылыс жүргізу, жабдық өндіру және өнеркәсіптік нысандарды пайдалануға беруге дейінгі қызметтердің толық кешенін ұсынады.

Жобаның инженерлік бөлігіне, жабдықты жобалауға, жасауға, алдын ала сынақтан өткізуге, жеткізуге және пайдалануға беруге PSI Energy & Control жауап берді. Ал өндіріс алаңы ретінде 2017 жылы салынып, пайдалануға берілген Қарасай машина жасау зауыты таңдалды. Бүгінде зауыт еліміздегі ірі өндіріс орындарының бірі. Кәсіпорын мұнай-газ, энергетика, металлургия және өнеркәсіптік құрылыс салаларына қажет металл құрылымдарын, резервуарларға арналған жабдықтарды, дайын энергетикалық модульдер мен модульдік трансформаторлық қосалқы станцияларды шығарады. Кәсіпорында 300 адам жұмыс істейді. Оның 250-і өндірісте еңбек етеді, ал 50-і – инженерлік-техникалық маман.

Жобалау жұмыстары Tekla Structures және Advance Steel үш өлшемді бағдарламалары арқылы жүргізіледі. Ал өндірісте компьютерлік бағдарламамен басқарылатын автоматтандырылған жабдықтар қолданылады. Дәл осы QMOZ зауытында Қазақстанда осы уақытқа дейін жасалған ең ірі екі модульдік қосалқы станция өндірілді. Әр қосалқы станция – ұзындығы 38 метр болатын екі қабатты нысан. Олар салмағы 92 тоннаға дейін жететін модульдерден тұрады. Жабдықтардың барлығы Қазақстанда жасалып, толық құрастырылды және кешенді сынақтан өткізілді.

Жоба Теңіз кен орнының электр инфрақұрылымын жаңғыртуға бағытталған. Оның басты ерекшелігі – жұмыстың 60%-дан астамы Қазақстанда атқарылып, барлық инженерлік шешім Алматыда әзірленген. Қазақстандық мамандардың жобаға жұмсаған жұмыс уақытының жиынтығы 800 мың сағаттан асты. Жобаны іске асыру үшін жаңа өндірістік қуаттар құрылды. Болашақта оларды басқа да ірі өнеркәсіптік тапсырыстарға пайдалануға болады.

Жоба модульдік тәсілмен жүзеге асырылды: жабдық Алматыдағы өндіріс алаңында құрастырылып, кешенді сынақтан өткізілді. Содан кейін Теңіз кен орнына жеткізілді. Алматы мен кен орнының арақашықтығы шамамен 3 мың шақырым.

Модульдер 2025 жылдың соңында орнатылып, пайдалануға берілді. Жұмыс барысында адамның еңбекке жарамсыз болып қалуына әкеп соққан бірде-бір жазатайым оқиға тіркелмеді. Жобаның барлық кезеңінде ТШО-ның еңбекті қорғау, өнеркәсіптік қауіпсіздік және сапаны бақылау жөніндегі корпоративтік стандарттары сақталды.

Бұл жоба мен Studbolt Manufacturing компаниясының жетістігі бүгінде қазақстандық кәсіпорындардың жабдықты жобалау, жасап шығару, сынақтан өткізу және пайдалануға беру сияқты жұмыстардың бәрін өз күшімен атқара алатынын дәлелдейді.

«Теңізшевройл» компаниясы отандық өндірушілерді қолдау жүйесін жылдар бойы қалай қалыптастырып, жетілдіріп келе жатқаны туралы келесі материалдан оқыңыз.