«Теңізшевройл» ЖШС (ТШО) қазақстандық өндірушілерді белсенді түрде қолдайды және жергілікті жеткізушілермен ынтымақтастықты дамытуға ұмтылады. Компания ұзақ жылдар бойы кез келген білікті өндіруші ТШО-ның серіктесі бола алатындай ашық әрі түсінікті талаптар қалыптастырып келеді.
ТШО тек тауарлар мен қызметтерді сатып алумен шектелмейді. Әлемдік деңгейдегі бұл ірі компания 30 жылдан астам уақыт бойы отандық жеткізушілер нарығын жүйелі түрде дамытып, жергілікті біліктілікті нығайтып, қазақстандық бизнесті мұнай-газ саласының жаһандық жеткізу тізбегіне кезең-кезеңімен тартуда.
Неліктен ТШО елдегі негізгі тапсырыс берушілердің бірі
ТШО-ның ауқымын нақты көрсететін басты көрсеткіш – қаржы көлемі. 2025 жылы компанияның жалпы шығындары шамамен 2,5 млрд АҚШ долларын құрады. Оның ішінде 1,8 млрд АҚШ доллары немесе 71%-ы қазақстандық үлеске тиесілі болды. Оған ел ішінде өндірілген тауарлар, жұмыстар мен қызметтер кіреді.
ТШО өз қызметі барысында жергілікті кәсіпорындардың өнімдері мен қызметтеріне тұрақты сұраныс қалыптастырды. Компания алдағы уақытта да қазақстандық өндірушілерден сатып алу көлемін арттыруды жоспарлап отыр. Демек, бизнес үшін мүмкіндіктер әлі де кеңейе түседі.
Осы тұста кәсіпкерлер үшін орынды сұрақ туындайды: бұл нарыққа қалай кіруге болады?
Алғашқы қадам: компания ТШО назарына қалай ілігеді
SEOI – классикалық түсініктегі тендер алаңы емес. Бұл – ТШО-ның әлеуетті іскер серіктестерінің деректер базасы. Ол сатып алу рәсімдеріне шақырылуы мүмкін компаниялардың алдын ала тізімін қалыптастыру үшін пайдаланылады.
SEOI-де тіркелу барысында жеткізуші өз компаниясы туралы мәліметтерді, өндірістік мүмкіндіктерін, жұмыс тәжірибесін, ұсынатын тауарлар мен қызметтер тізбесін ұсынады. ТШО сатып алу рәсімдерін өткізген кезде, нақты санаттар мен талаптарға сәйкес қатысушыларды алдын ала іріктеу үшін дәл осы SEOI базасындағы деректерді пайдаланады.
Ашықтықты қамтамасыз ету мақсатында ТШО жыл сайын өзінің ресми сыртқы сайтында сатып алу жоспарларын және жасалған келісімшарттар туралы мәліметтерді жариялап отырады. Бұл құжаттарда барлық позициялар толық көрсетілмеуі мүмкін, дегенмен олар нарық қатысушыларына компанияның орта мерзімді кезеңдегі өзекті және болашақтағы қажеттіліктерін түсінуге мүмкіндік береді.
ТШО барлық әлеуетті жеткізушілерге SEOI жүйесінде міндетті түрде тіркелуді ұсынады. Себебі осы база деректері келесі кезеңдерде қолданылады:
Жеткізушілерді техникалық және коммерциялық іріктеу
Ықтимал қатысушылардың қысқа тізімін (шорт-лист) қалыптастыру
RFI/ZPI рәсімдеріне шақыруларды тек SEOI-де тіркеу кезінде көрсетілген электрондық поштаға жолдау
Сонымен бірге, ТШО SEOI өтінімін жіберу тендерге қатысуға шақыру болып табылмайтынын және компания тарапынан ешқандай міндеттеме жүктемейтінін ескертеді.
SEOI профилін ұсыну сатып алу рәсіміне қатысуға кепілдік бермейді. Ақпаратты дайындау мен жаңартуға байланысты барлық шығындарды жеткізуші өзі көтереді. Бұл ретте, SEOI-де тіркелу – тегін. Базаға енгізу немесе «кепілдендірілген қатысу» үшін ақы талап ету – алаяқтық.
ТШО жеткізушіден не күтеді
Теңіз – пайдаланылуы жағынан әлемдегі ең күрделі кен орындарының бірі. Оның ұзындығы 20 километрді, ені 21 километрді құрайды, ал мұнайлы коллектордың төбесі 5 000 метрден астам тереңдікте орналасқан. Қабаттағы жоғары қысым және мұнай құрамындағы күкіртсутектің болуы қауіпсіздік пен сапаның мінсіз стандарттарын талап етеді.
Сондықтан жеткізушілерге қойылатын талаптар кез келген жаһандық мұнай-газ компаниясының серіктестеріне қойылатын талаптармен бірдей. Атап айтқанда:
Өндірістік қауіпсіздік мәдениетінің жоғары деңгейі
Бәсекеге қабілетті баға
Сапа
Қазақстандық қамту үлесі
Бұл ретте, ең бастысы – даму мен халықаралық стандарттарға сәйкес болуға дайындық.
Сәтті мысалдар
Қазақстандық қамтуды дамыту стратегиясының негізгі бағыттарының бірі – әлеуетті жергілікті өндірушілермен жүйелі жұмыс жүргізу. Бұл жұмыстың басты мақсаты – мұнай-газ саласында табысты қызмет атқару үшін қажет ТШО-ның техникалық талаптарына, сондай-ақ сапа мен қауіпсіздік стандарттарына сәйкестікті қамтамасыз ету.
Төменде өз өндірістік процестерін компанияның техникалық талаптарына сәйкес бейімдеген және алғашқы немесе ұзақ мерзімді келісімшарттарға қол жеткізген, ТШО біліктілігінен өткен отандық өндірушілер мен түпнұсқа жабдық өндірушілер ұсынылған.
«АтырауНефтеМаш»: жылдар бойы қалыптасқан серіктестік
тг.
тг.
«Теңізшевройл» ЖШС мен «Атыраунефтемаш» ЖШС арасындағы серіктестік кезең-кезеңімен қалыптасты – жекелеген бұйымдарды дайындау мен жеткізуден бастап технологиялық тұрғыдан анағұрлым күрделі жобалар мен ұзақ мерзімді келісімшарттарға дейін дамыды.
«Атыраунефтемаш» компаниясының бас директоры Салтанат Әділова ТШО-мен өзара іс-қимыл қысыммен жұмыс істейтін шағын ыдыстар өндірісін ұйымдастырудан басталғанын атап өтті. Келесі қадам зауытты тот баспайтын болаттан және арнайы қорытпалардан жасалған ыдыстарды, колонналық жабдықтарды, сепараторларды, реакторларды, жылу алмастырғыш аппараттарды және металл конструкцияларын дайындауға аккредитацияданөткізу болды.
Серіктестікті дамытудағы маңызды факторлардың бірі – зауыттың ТШО-ға тікелей жақын орналасуы. Бұл ынтымақтастықтың тек өндіріспен ғана емес, сонымен қатар жабдықтарды жөндеумен байланысты жаңа бағытын қалыптастыруға мүмкіндік берді. Бірлескен жұмыс жылдары ішінде «Атыраунефтемаш» мұнай-газ саласының ірі операторларының айналасында қалыптасқан инфрақұрылымдық кластердің бір бөлігіне айналды.
ТШО тарапынан көрсетілетін қолдау ең алдымен зауыттың өндірістік мүмкіндіктерін дамытуға бағытталған. Бұл – қуаттарды кеңейту, процестерді ұйымдастыруды жетілдіру, технологиялық әлеуетті арттыру және күрделі өнім сапасын тұрақты түрде жоғарылату. Осы мақсатта кәсіпорында сапа, еңбекті қорғау және экологиялық қауіпсіздік бойынша интеграцияланған жүйе дамытылуда, халықаралық стандарттар талаптарына сәйкестікке сертификаттау жүргізілуде, ал зертхана заманауи бұзбайтын бақылау жабдықтарымен, соның ішінде рентгенография және УДЗ-ТОФТ әдістерімен жабдықталған.
Мұндай серіктестіктің ең көрнекті нәтижелерінің бірі – регенерация колоннасын жергілікті жерде өндіру жобасы болды. 2023 жылғы күрделі жөндеу барысында колоннаның металлургиясын тот баспайтын болатқа жаңғырту туралы шешім қабылданды. ТШО командасы «Атыраунефтемаш» өндірістік қуаттарына аудит жүргізіп, кәсіпорынның жобаны орындауға дайын екенін растады. Колонна Қазақстанда толықтай заманауи технологияларды қолдана отырып дайындалды, құбыржолдармен, арматурамен, металл конструкцияларымен, аспаптармен, электрлік және бақылау жүйелерімен жинақталып, жөндеу аясында қолданыстағы іргетасқа сәтті орнатылды.
Ынтымақтастықтың дамуы жаңа келісімшарттармен де расталады. 2025 жылдың сәуір айында Астанада өткен XII Машина жасаушылар форумында ТШО жалпы сомасы 10,5 млн АҚШ долларынан асатын жабдық жеткізуге арналған бірнеше келісімшартқа қол қойды, олардың қатарында «Атыраунефтемаш» ЖШС да бар. Осы келісімдер аясында «Атыраунефтемаш» Теңіз кен орны нысандарының қажеттіліктері үшін Клаус қондырғысының жану камерасын дайындайды.
Тек өткен жылдың өзінде ТШО-ға колонна, азот сыйымдылығы және қысыммен жұмыс істейтін ыдыстар сияқты бірқатар аса күрделі бұйымдар жеткізілді және бұл жұмыс жалғасын табады. Зауыт үшін бұл – анағұрлым күрделі өнімдерге көшу және ТШО жеткізу тізбегіндегі өз позициясын нығайту дегенді білдіреді. Ал ТШО үшін – Теңіздегі жоғары стандарттар бойынша тұрақты жұмыс істей алатын сенімді серіктестің ел ішінде қалыптасуы.
Sewon-Vertex Heavy Industry: инженерлік сараптама және халықаралық стандарттар
тг.
тг.
Тағы бір сәтті мысал – мұнай-газ өнеркәсібіне арналған күрделі инженерлік және технологиялық жабдықтар өндіруге маманданған «Sewon-Vertex Heavy Industry» ЖШС (SVHI). Компания 2010 жылы құрылған. Оның бас кеңсесі мен өндірістік қуаттары Ақтау қаласында орналасқан.
SVHI ТШО талаптарына, сондай-ақ ASME және ГОСТ стандарттарына сәйкес қысыммен жұмыс істейтін ыдыстар мен жылуалмастырғыштарды өндіруде жоғары біліктілігін көрсетті. Компанияда ASME штамптарының (PP, S, U, U2, R) барлық қажетті сертификаттары және ISO (9001, 14001, 45001) сертификаттары бар, бұл халықаралық стандарттардың сақталатынын растайды.
2025 жылы компания ТШО-ның қысыммен жұмыс істейтін ыдыстарды жергілікті өндіруші ретінде бекітілген өндірушілер тізіміне енгізуге мақұлданды. Ал 2025 жылдың наурыз айында SVHI компаниясы қабықшалы-құбырлы және ауамен салқындатылатын жылуалмастырғыштар өндірушісі ретінде бекітілген өндірушілер тізіміне енгізілу үшін мақұлдау алды.
IPSS Caspian: уақытша құбыр фитингтерін жергіліктендіру
тг.
тг.
«IPSS Caspian» ЖШС – халықаралық стандарттар мен мұнай-газ саласының талаптарына сәйкес келетін уақытша құбыр фитингтерін: тығындарды, сақиналарды және обтюраторларды өндіретін отандық компания. Компания 2017 жылы Атырау қаласында ASME, ГОСТ және API стандарттарына сәйкес уақытша құбыр фитингтерін өндіруді ұйымдастыру мақсатында құрылған.
2021–2022 жылдары аудиттен өткеннен кейін ТШО-ның техникалық қызмет көрсету бөлімі үшін фланецаралық айналмалы тығындарды өндіруге сынамалық тапсырыс орналастырылды. Компания тамаша нәтижелер көрсетті және олардың бұйымдары Теңіз өндірістік нысандарында сәтті орнатылды. Ал 2024 жылы компания ТШО-ның бекітілген өндірушілер тізіміне енгізілді.
«Asiafilter Inc.» ЖШС – желдету, аспирация, газ тазарту және пресс-сүзгілерге арналған өнеркәсіптік сүзгілерді өндіретін қазақстандық компания
тг.
тг.
Сүзгілер жеңіл өнеркәсіптен бастап ауыр өнеркәсіпке дейінгі барлық салалардағы кәсіпорындарда жабдықтардың үздіксіз әрі сапалы жұмысын қамтамасыз ету үшін пайдаланылады. 2019 жылы компания Ақмола облысының Щучинск қаласында жылына 150 000 сүзгі өндіру қуаттылығына ие жеке өндірісін іске қосты. 2023 жылы қазақстандық қамтуды дамыту тобы техникалық қызмет көрсету бөлімі мен өндірістің сенімділігі бөлімі қолдауымен кәсіпорынды сапа менеджменті жүйесінің талаптарына сәйкестік бойынша біліктіліктен өткізді және өндірушінің ауа, панельдік және қап сүзгілерін ОВКВ жүйелері үшін техникалық талаптарға, өлшемдер мен материалдар талаптарына сәйкес өндіру және жеткізу мүмкіндіктерін тексерді. 2023 жыл ішінде «Asiafilter Inc.» ЖШС-мен сынамалық, кейіннен қайталама тапсырыстар орналастырылды. 2024 жылы «Asiafilter Inc.» ЖШС ТШО-ның бекітілген өндірушілер тізіміне енгізілді.
ТШО-ның жеткізушілерді дамыту жөніндегі ішкі бағдарламасы
ТШО-ның жеткізушілерді дамыту бағдарламасы жергілікті өндірушілерді біліктіліктен өткізу арқылы оларды ТШО-ның бекітілген өндірушілер тізіміне енгізу жолымен қазақстандық өндірушілердің құзыреттерін арттыруға және кәсіби өсуіне бағытталған. Бұл сатып алу үдерісінің анағұрлым ашық, тұрақты және тиімді болуын қамтамасыз етеді, сондай-ақ қазақстандық өндірушілерге ТШО жеткізу тізбегіне қатысу үшін қосымша мүмкіндіктер жасайды.
Біліктілік беру процесі алты кезеңді қамтиды – стратегияны айқындаудан және техникалық аудиттен бастап сынамалық тапсырысқа дейін және қолданыстағы жеткізілімдердің тиімділігін арттыруға дейін. Бұл жай ғана көзбояушылық емес, нақты жұмыс істейтін даму құралы.
2024–2025 жылдары ТШО бірқатар отандық кәсіпорындар мен OEM-өндірушілердің өндірістік қуаттарын ТШО-ның техникалық талаптарына, сапа және қауіпсіздік стандарттарына сәйкес бейімдеу және біліктіліктен өткізу жұмыстарын жүргізді. Осы жұмыстың нәтижесінде 20-дан астам жергіліктендірілген тауар санаттары мен өнім түрлері бойынша компаниялар ТШО-ның тұрақты жеткізушілер тізіміне енгізілді. Олар келесі санаттар бойынша алғашқы тапсырыстар алды:
Механикалық жабдықтар: жылуалмастырғыш жабдықтар және қысыммен жұмыс істейтін ыдыстар
Құбыр өнімдері: фланецтер, фитингтер, обтюраторлар және тығыздағыштар
Жапқыш арматура: шарлы және шиберлі ысырмалар
Метиз өнімдері: бұрандалы шпилькалар және анкерлік болттар
Электр жабдықтары – тарату қораптары мен панельдер, электр және жерге тұйықтау кабельдері, жарықтандыру жүйелері, кабельдік науалар және т.б.
БӨА жабдықтары – қысымды бақылау аспаптары, автоматтандыру шкафтары
ОВКВ және сүзгілер
Газдық және өрт қауіпсіздігіне арналған өртке қарсы жабдықтар
Зертханалық қызметтер, жөндеу және техникалық қызмет көрсету (ТОиР)
Коррозияға қарсы жабын жүйелері
Сорғылар мен тығыздағыштар
ЖҚҚ/ӨҚ – қорғаныш аяқ киім және қолғаптар
Оқшаулау / отқа төзімді материалдар: алынбалы жылуоқшаулағыш қаптамалар және отқа төзімді материалдар
Сынамалық тапсырыстар көлемінің өсуі бағдарламаның тиімді жұмыс істеп, нақты өлшенетін нәтижелер беріп отырғанын айқын көрсетеді.
Әдеттегі жеткізушінің жолы
Іс жүзінде ТШО жеткізушісінің жолы бірізді процесс ретінде көрінеді: ынтымақтастық идеясы, SEOI-де тіркелу, техникалық және коммерциялық бағалау, аудит, сынамалық тапсырыс, бекітілген өндірушілер тізіміне енгізілу және болашақта – ұзақ мерзімді келісімшартқа қол жеткізу.
Бұл жолдан алдын ала іріктеуге жіберілген 1 730-дан астам қазақстандық компания өтті. Жалпы жобалық шығындардың 36,8 млрд АҚШ долларынан үштен бір бөлігін қазақстандық қамту есебінен игеру жоспарланып отыр. Бұл жергілікті жеткізушілердің стратегиялық рөлін айқын дәлелдейді.
Әрекет алгоритмі
Егер компания талаптарға сәйкес келсе, яғни SEOI профилі тексерілген, маркетингтік іздеу жүргізілген және тендерге қатысуға шақыру жіберілген болса, алгоритм қарапайым: SEOI-де тіркелу, құзыреттерді растау және тендерлерге қатысу.
SEOI-де тіркелу
Құзыреттерді растау
Тендерлерге қатысу
Егер әзірге талаптарға толық сәйкес келмесе – ТШО даму жолын ұсынады: тренингтер, форумдар, біліктілікті арттыру бағдарламалары, аудит және сынамалық тапсырыстар. Жеткізушілер тізіліміне ену үшін компаниялар құжаттар пакетімен бірге өтінім жолдайды. Тексеруден кейін ТШО жеткізушіні кейінгі сатып алуларға арналған тізімге енгізеді.
ТШО-ның жергілікті өндірушілермен жасалған келісімшарттары
Соңғы екі жыл ішінде Теңізшевройл Теңіздегі қызметін жүзеге асыру үшін қажетті тауарлар мен қызметтерді жеткізетін 13 отандық өндірушімен және қызмет көрсетушімен келісімшарт жасасты.
Келісімшарттар тізімі тауарлар мен жұмыстардың кең ауқымын қамтиды. Атап айтқанда:
«Emerson Қазақстан» компаниясынан жергілікті өндірістегі қысым датчиктері
«Новус Силинг» компаниясынан тығыздағыш төсемдер
«IPSS Caspian» компаниясынан айналмалы тығындар
«Asia Filters» компаниясынан технологиялық сүзгілер
«Newtech Systems Group» компаниясынан дәнекерлеу көрпелері
«Studbolt Manufacturing» компаниясынан шпилькалар мен гайкалар
«Alageum» ЖШС-нен қосалқы станциялар
«Centech» компаниясынан кабельдік науалар
«PSI Group» компаниясынан қашықтан бақылау блоктары
«UnixStroy» компаниясы орындаған азаматтық/инфрақұрылымдық жұмыстар
«Gradex» компаниясы орындаған азаматтық/инфрақұрылымдық жұмыстар және электрмонтаждық/БӨА жұмыстары
«АтырауНефтеМаш» компаниясынан күкіртті қайта балқытуға арналған резервуар және құбырларға, фланецтерге және фитингтерге арналған материалдар
«Honeywell Kazakhstan» компаниясы жасаған қазандыққа арналған бақылау жабдықтары
Аталған компаниялар әлемдегі ең күрделі мұнай-газ жобаларының бірі үшін халықаралық деңгейдегі жабдықтар мен қызметтерді жеткізуде.
1993 жылдан бері ТШО қазақстандық тауарлар мен қызметтерді сатып алуға шамамен 52,3 млрд АҚШ долларын инвестициялады. Сонымен қатар, қазіргі уақытта ТШО-дағы лауазымдардың 96%-ын Қазақстан азаматтары атқарады, ал 1993 жылы бұл көрсеткіш 50% болған.
Неліктен бұл жол күш-жігерге тұрарлық?
ТШО-мен жұмыс істеу тәртіпті, инвестицияны және өзгеруге дайын болуды талап етеді. Алайда оның есесіне бизнес елдегі ең ірі нарыққа қол жеткізеді, тұрақты тапсырыстар алады және халықаралық стандарттар бойынша жұмыс істеу тәжірибесіне ие болады.
Теңіз – бұл әлемдік деңгейдегі мектеп. Сондықтан да қазақстандық компаниялардың саны жылдан-жылға артып, идеядан ұзақ мерзімді келісімшартқа дейінгі жолдан өтіп, мұнай-газ саласының жаһандық жеткізу тізбегінің бір бөлігіне айналуда.
Келесі материалда біз өндірісті жергіліктендіру тақырыбын, IMB орталығымен ынтымақтастықты және импортты алмастырып, саланың ірі операторларымен ұзақ мерзімді келісімшарттарға шығуды көздейтін өндірушілерге арналған практикалық қадамдарды егжей-тегжейлі қарастырамыз.